Wycieczki fakultatywne

W trakcie spływu lub po jego zakończeniu istnieje możliwość skorzystania z zorganizowanych,
grupowych wycieczek przyrodniczych, dzięki którym można zapoznać się z najciekawszymi,
pod względem przyrodniczym, obszarami w dolinie Małej Panwi.

Wycieczki prowadzi biolog – dr Krzysztof Spałek.
To jedyna okazja zwiedzenia tych okolic pod okiem naukowca!

dr Krzysztof Spałek

Mapa wycieczek fakultatywnych w Dolinie Małej Panwi

Wycieczka 1 – „Pod Dębami” (na trasie kajakowej 3)

„Pod Dębami” to nazwa zespołu przyrodniczo-krajobrazowego znajdującego się między Kolonowskiem a Zawadzkiem w dolinie Małej Panwi, na terenie obszaru Natura 2000 „Dolina Małej Panwi”. Jego nazwa wywodzi się od licznie występujących tu pomnikowych dębów szypułkowych. Atrakcją krajobrazową jest również malownicza, nieuregulowana Mała Panew z licznymi meandrami, urwistymi brzegami i starorzeczami.

W lasach liściastych i mieszanych występuje tu kilkadziesiąt pomnikowych dębów, które są pozostałością po występujących tu dawniej pierwotnych lasach łęgowych. Jest to największe nagromadzenie pomnikowych dębów w naszym regionie. Niestety część z nich usycha bądź już uschła. Jednakże te stare dęby przed swoją śmiercią przestały właściwie być drzewami a stały się wyszukanymi rzeźbami. Pomimo kresu swego biologicznego istnienia pod względem estetycznym są nadal żywe, współuczestniczą bowiem w wielkim widowisku, jakie stanowi dla nas przyroda.

Drzewa te potwierdzają prawdę, że przyroda jest niemal nieskończonym skarbcem form i człowiek nie musi jej wcale w niczym poprawiać, aby znaleźć w niej to co go zachwyca i wzrusza. Znajduje się tu również pomnikowa aleja dębów błotnych. Dąb błotny nie jest naszym rodzimym gatunkiem. Pochodzi ze wschodnich stanów USA i występuje naturalnie w terenach nadrzecznych, gdyż znosi długotrwałe zalewy.

Na obszarze tego zespołu zobaczyć można również wiele osobliwości flory i fauny. Spośród roślin na szczególną uwagę zasługuje chroniony mieczyk dachówkowaty. Jest to jedno z dwóch miejsc występowania tego gatunku na Śląsku Opolskim.

W niewielkich fragmentach zachowanych lasów łęgowych i grądowych występują objęte ochroną: ciemiężyca zielona, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, storczyk kruszczyk szerokolistny.

Na torfowiskach, powstałych w wyniku naturalnej sukcesji zarastania starorzeczy, występuje miejscami masowo chroniona roślina owadożerna – rosiczka okrągłolistna. Jej organami zwabiającymi i chwytającymi owady są okrągławe liście. Na ich górnej stronie znajdują się maczugowate, czerwonawe włoski. Ich szczyty pokryte są lepką cieczą przypominającą rosę – stąd polska nazwa rośliny.

Owad, który niebacznie siadł na liść, przykleja się do niego. W tym czasie podrażnione włoski zaczynają się zginać i przyciskać owada, który ginie uduszony lepką cieczą zawierającą enzymy trawienne rozkładające ciało owada. Nie strawione suche resztki zwiewa po pewnym czasie wiatr. 

Świat zwierząt tego miejsca jest równie bogaty jak szata roślinna. Obok zwierząt pospolitych występuje tu wiele gatunków chronionych oraz rzadkich w skali kraju. W jednym ze starorzeczy występuje bardzo rzadka w Polsce i ginąca w całej Europie rdestnica alpejska, należąca do grupy roślin podwodnych, występujących w czystych wodach stojących i wolnopłynących.

Wśród zwierząt bezkręgowych na uwagę zasługuje ginący w Polsce chrząszcz pachnica dębowa, który ze względu na rzadkość występowania w naszym kraju został umieszczony w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”.

Spośród zwierząt kręgowych baczny i cierpliwy obserwator może zobaczyć m.in.: jaszczurkę żyworodna, padalca zwyczajnego, w tym bardzo rzadką jego odmianę turkusową, zaskrońca, żmiję zygzakowatą oraz ginącego w Polsce gniewosza plamistego.

Z wielu gatunków ptaków lęgowych, spotykanych na tym terenie, do najbardziej interesujących zaliczyć należy pustułkę, sowę uszatą, dzięcioła czarnego i zielonosiwego oraz pliszkę górską. Spośród gatunków ssaków na uwagę zasługuje obecność koszatki, wydry i ryjówki aksamitnej. 

Czas trwania – około 1 godz.

 

Wycieczka 2 – „Szczyrkowiska” (poza trasami)

Użytek ekologiczny „Szczyrkowiska” to malowniczy kompleks kilku śródleśnych oczek wodnych, powstałych po nieczynnych wyrobiskach żwiru, chroniący unikatowe biotopy wodne i bagienne, położony na południowy zachód od Staniszcz Małych nieopodal przystani kajakowej Granica. Na jego obszarze występuje wiele chronionych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt.

W zbiornikach wodnych rozwijają się liczne zbiorowiska roślin podwodnych i pływających. Do najciekawszych z nich należy zespół „lilii wodnych”, w którym występują rzadko spotykane w Polsce chronione grzybienie północne.

W sąsiedztwie akwenów wykształciły się trudno dostępne szuwary oraz bagna i torfowiska. Przyległe do zbiorników torfowiska są miejscem występowania wielu chronionych i rzadkich gatunki roślin, np.: żurawiny błotnej, wełnianki pochwowatej, borówki bagiennej, siedmiopalecznika błotnego, tojeści bukietowej, jeżogłówki najmniejszej oraz owadożernej rosiczki okrągłolistnej. 

Grzybienie Północne
Szczyrkowisko

Świat zwierząt jest tu równie bogaty jak szata roślinna. Obok zwierząt pospolitych występują tu gatunki chronione oraz rzadkie w skali regionu i kraju.

„Szczyrkowiska” są miejscem rozrodu licznych gatunki płazów, m.in.: żaby wodnej, ropuchy szarej, traszki zwyczajnej, traszki grzebieniastej oraz bardzo rzadkiej w tych okolicach traszki górskiej. Bardzo często spotkać tu można żerujące zaskrońce.

Z wielu spotykanych tu gatunków ptaków lęgowych, do najbardziej interesujących należy zaliczyć wodnika, trzciniaka, trzcinniczka, świerszczaka oraz derkacza, gatunku zagrożonego w skali światowej.

Czas trwania – około 2 godz. (zapewniamy transport)